دمنوشهای گیاهی از محبوبترین روشهای استفاده از گیاهان در زندگی روزمره هستند. برگ، گل، دانه، میوه، پوست یا ریشه بعضی گیاهان میتواند برای تهیه یک نوشیدنی گیاهی مورد استفاده قرار گیرد.
البته باید میان چای واقعی و دمنوش گیاهی تفاوت قائل شد. چای سبز، سیاه، سفید و اولانگ همگی از گیاه Camellia sinensis به دست میآیند، در حالی که دمنوشهای گیاهی از گیاهان، گلها، ادویهها، میوهها، دانهها یا ریشههای دیگر تهیه میشوند. دانشکده بهداشت عمومی هاروارد نیز به همین تمایز اشاره میکند.
دمنوش گیاهی چگونه تهیه میشود؟
روش تهیه به قسمت مورد استفاده گیاه بستگی دارد. بخشهای لطیف مانند برگ و گل معمولاً با قرار گرفتن در آب داغ دم میکشند، در حالی که برخی قسمتهای سختتر گیاه ممکن است به زمان بیشتری برای استخراج ترکیبات محلول نیاز داشته باشند.
کیفیت آب، مقدار گیاه، دمای آب و مدت زمان دمکشیدن همگی بر رنگ، عطر و طعم نوشیدنی نهایی تأثیر دارند.
آیا هرچه دمنوش غلیظتر باشد بهتر است؟
خیر. غلظت بیشتر الزاماً به معنای اثر بهتر نیست. گیاهان مختلف ترکیبات متفاوتی دارند و مصرف بیش از اندازه بعضی از آنها میتواند احتمال عوارض جانبی را افزایش دهد.
همچنین مصرف همزمان چند گیاه بدون شناخت ترکیبات آنها توصیه نمیشود؛ بهخصوص برای افرادی که دارو مصرف میکنند یا بیماری زمینهای دارند.
دمنوشهای گیاهی و چای سبز چه تفاوتی دارند؟
چای سبز از Camellia sinensis تهیه میشود و حاوی ترکیباتی از جمله کاتچینها و کافئین است. در مقابل، بیشتر دمنوشهای گیاهی از این گیاه تهیه نمیشوند و معمولاً کافئین طبیعی چای را ندارند. هاروارد همچنین اشاره میکند که چای حاوی پلیفنولهای مختلف است، اما برای بسیاری از پیامدهای سلامتی هنوز نمیتوان از مطالعات انسانی نتیجه علتومعلولی قطعی گرفت.
نکته مهم درباره مصرف دمنوشها
عبارت «گیاهی» نباید مترادف با «مصرف نامحدود» تلقی شود. زنان باردار و شیرده، کودکان، سالمندان، افراد مبتلا به بیماریهای مزمن و کسانی که داروهای منظم مصرف میکنند، بهتر است پیش از مصرف مداوم دمنوشهای خاص درباره ایمنی آنها بررسی بیشتری انجام دهند.
منابع: Harvard T.H. Chan School of Public Health؛ WHO.