روغنهای گیاهی از دانه، میوه، هسته یا سایر قسمتهای گیاهان استخراج میشوند و بسته به نوع روغن میتوانند کاربرد خوراکی، آرایشی یا موضعی داشته باشند. روغن زیتون، کنجد، بادام شیرین و برخی روغنهای گیاهی دیگر نمونههای شناختهشده این گروه هستند.
اما تمام محصولاتی که در بازار با عنوان «روغن گیاهی» عرضه میشوند، ویژگی و کاربرد یکسانی ندارند.
این موضوع بهخصوص در خرید محصولات عطاری اهمیت دارد. روغنهایی مانند روغن زیتون یا بادام با اسانسهای بسیار غلیظ گیاهان یکسان نیستند.
برای نمونه، NCCIH توضیح میدهد که روغن نعناع فلفلی یک اسانس بسیار غلیظ است که از برگها و بخشهای گلدار گیاه استخراج میشود. بنابراین نحوه مصرف اسانسها با روغنهای خوراکی یا حامل تفاوت دارد.
این موضوع کاملاً به نوع روغن بستگی دارد. برخی روغنها برای استفاده مستقیم مناسبترند، در حالی که بعضی اسانسهای غلیظ میتوانند باعث تحریک پوست شوند و نیاز به رقیقسازی داشته باشند.
برای مثال، NCCIH گزارش میکند که مصرف موضعی روغن نعناع فلفلی در برخی افراد میتواند باعث راش یا تحریک پوست شود. همچنین فرآوردههای حاوی منتول نباید روی صورت نوزادان و کودکان خردسال استفاده شوند، زیرا استنشاق منتول میتواند برای تنفس آنها خطر ایجاد کند.
نوع گیاه و قسمت مورد استفاده، روش استخراج، خوراکی یا موضعی بودن محصول، شرایط نگهداری، تاریخ تولید و مشخص بودن ترکیبات از مهمترین موارد هستند.
همچنین روغن باید مطابق دستور تولیدکننده نگهداری شود. نور، حرارت و تماس طولانی با هوا میتوانند کیفیت برخی روغنها را کاهش دهند.
ادعاهایی مانند «درمان قطعی ریزش مو»، «افزایش تضمینی حجم عضلات» یا «درمان همه دردها» را نباید صرفاً به دلیل گیاهی بودن محصول پذیرفت. میزان شواهد علمی برای هر روغن و هر کاربرد متفاوت است.
WHO نیز در رویکرد جدید خود نسبت به طب سنتی بر استفاده مبتنی بر شواهد و کنترل کیفیت و ایمنی تأکید میکند.
منابع: NCCIH؛ سازمان جهانی بهداشت (WHO).
